İslâmi duruş ve Sılai Rahim tercihi nasıl olmalı?
Soru:
Eşim, ben ve çocuklarım adına, içinden çıkamadığımız ve inancımızı muhafaza etmekle akrabalık bağlarını korumak arasında sıkıştığımız bir durum hakkında fikrinize ihtiyacımız var.
Rabbimiz ayet-i kerimede akrabalık ilişkilerinin kesilmemesini emrediyor. Ancak bizim akrabalarımızla ilişkilerimizde ciddi inanç ve yaşantı farklılıkları var.
Akrabalarımız, benimsediğimiz dini hassasiyetlere açıkça veya gizliden karşı çıkıyorlar, yeri geldiğinde bu durumla alay ediyorlar. Bir araya geldiğimizde haremlik-selamlık hassasiyetimizi korumaya çalışıyoruz ancak bazen başarılı olurken bazen taviz vermek zorunda kalıyoruz. Kayınlarım bu kurallarımız nedeniyle bize gelmiyor, biz de onlara gitmiyoruz. Biz adım atarsak inancımızdan taviz vermiş gibi olmaktan çekiniyoruz.
Kızım yeni kapandı sayılır. Ancak dedesi (kayınpederim) ona gizliden gizliye, “Çıkar şu hikayeyi üzerinden, tam ev kızı oldun, artık iyi hizmet edersin” diyerek onu aşağılıyor ve psikolojik baskı yapıyor. Yeğenlerim de sürekli imalı konuşmalar içindeler. Babaannesinin hoşuna gitmiyor.
Kendi abimi ziyarete gittiğimizde, avukat olan yeğenlerimin bizi inanç ve tesettür anlayışımıza tamamen uzak, çok açık kıyafetlerle karşılaması hem bizi hem de çocuklarımızı olumsuz etkiliyor. Zaten sayılı görüşüyoruz ama bu görüşmelerden sonra eşimle birlikte imanımızın, maneviyatımızın zayıfladığını hissediyoruz.
Allah korkum olmasa bu ilişkileri kökten kesip kapatacağım. Ancak sıla-i rahim emri yüzünden bunu yapamıyorum. En büyük korkumuz, bu ortamlar yüzünden tevhid inancının bizim ve çocuklarımızın elinden kayıp gitmesidir. Çocuklarım zaten bu iki farklı dünya arasında kalıyorlar.
Bu şartlar altında; hem Allah’ın akrabalık bağlarını koruma emrine ters düşmeyecek, hem de ailemizin inancını, çizgisini ve evlatlarımızın maneviyatını koruyacak nasıl bir tavır sergilemeliyiz? Biz de gevşek mi davranıyoruz. Bu dengeli mesafeyi ve duruşu nasıl ayarlayabiliriz?
Cevap:
Anlattığınız mesele günümüzde birçok hassas Müslüman ailenin yaşadığı zor bir imtihandır. Kaygınız olan “çocuklarımızın ve ailemizin dinini muhafaza etmesi” endişesi meşru ve yerindedir. Çünkü Allah (cc) mümine hem sıla-i rahmi hem de kendisini ve ailesini ateşten korumayı emretmiştir. (66/Tahrim-6)
Bu noktada mesele, “ya sıla-i rahim ya dini korumak” şeklinde değildir. Asıl olan ikisini birlikte yerine getirmeye çalışmaktır. Ancak çatışma ortaya çıktığında dinin korunması öncelik kazanır.
Sıla-i rahim, mutlaka sürekli gidip gelmek, uzun uzun oturmak ve her ortamın içinde bulunmak demek değildir. Âlimler, akrabalık bağını korumanın şartlara göre değişebileceğini söylemişlerdir. Telefonla aramak, hâl hatır sormak, ihtiyaç anında yardımcı olmak, bayramlarda tebrik etmek, hastalıkta ziyaret etmek de sıla-i rahim kapsamındadır. Bu sebeple, dininize zarar veren ortamlara sürekli girmek zorunda olmadığınız gibi, bunu yapmadığınız için akrabalığı kesmiş de sayılmazsınız.
Özellikle kızınıza yapılan tesettür karşıtı telkinler ve alaycı ifadeler basit bir farklı görüş meselesi değildir. Bir çocuğun dini kimliğini zayıflatmaya yönelik sürekli baskı söz konusuysa anne ve babanın onu koruması gerekir. Çünkü ebeveynin sorumluluğu önce Allah’a (cc), sonra evladın emanetine karşıdır.
Aynı şekilde ziyaretler sonrasında sizin ve eşinizin maneviyatınızın zayıfladığını hissetmeniz, çocukların zihinlerinin karışması ve dini değerlerin sürekli küçümsenmesi de dikkate alınması gereken bir durumdur. Mümin, fitneden korunmak için sebeplere sarılır. Ateşin yanına gereksiz yere yaklaşmamak nasıl tedbir ise, imanı zedeleyen ortamlardan uzak durmak da manevi bir tedbirdir.
Bu sebeple size tavsiyemiz, akrabalarınızı tamamen hayatınızdan çıkarmayın. Telefonla arayın, hâllerini sorun, ihtiyaçlarında yardımcı olun, mümkün olduğunca kendi evinizde ve kendi kurallarınızın geçerli olduğu ortamlarda görüşmeye çalışın. Fakat çocuklarınızın dini eğitimine zarar veren, tesettürle alay edilen, sürekli baskı ve küçümsemenin bulunduğu ortamlarda uzun süre bulunmayı da kendinize mecbur görmeyin.
Burada önemli olan öfke veya kin sebebiyle uzaklaşmak değil, dini ve aileyi koruma niyetiyle mesafe koymaktır. Niyet ve tavır arasındaki fark çok önemlidir. Kalbinizde düşmanlık taşımadan, kapıları tamamen kapatmadan fakat sınırlarınızı da koruyarak hareket edebilirsiniz.
Kanaatimizce anlattıklarınızdan anlaşıldığı kadarıyla siz gevşek davranmıyorsunuz. Bilakis uzun zamandır iki emri bir arada tutmaya çalışıyorsunuz. Ancak bazı noktalarda, sırf sıla-i rahim endişesiyle çocuklarınızın ve ailenizin maruz kaldığı manevi zararı olduğundan küçük görme tehlikesi olabilir.
Allah (cc) sizlere basiret versin. Evlatlarınızı tesettüründe, imanında ve istikametinde sabit kılsın. Akrabalarınıza da hidayet nasip etsin. Unutmayın ki sıla-i rahim; dininden taviz vermek değil, taviz vermeden bağı koruyabilmektir. Bu dengeyi korumaya çalıştığınız müddetçe inşaAllah hem akrabalık hukukunu hem de aile emanetini muhafaza etmiş olursunuz.
Allah (cc) en doğrusunu bilir.