Sıkça Sorulan Sorular (SSS)Zilhicce’de Saç ve Tırnak Kesme Meselesi…

Zilhicce’de Saç ve Tırnak Kesme Meselesi…

*Zilhicce’de Saç ve Tırnak Kesme Meselesi… Herkese mi, Sadece Kurban Sahibine mi?*

Her Kurban Bayramı yaklaşırken bazı meseleler yeniden gündeme geliyor. Bunlardan biri de Zilhicce ayı girdikten sonra kurban kesecek kişinin saç ve tırnak kesip kesemeyeceği meselesidir. Özellikle son yıllarda sosyal medyada paylaşılan afişlerde bu konu çoğu zaman kesin ve tartışmasız bir hüküm gibi sunuluyor. Hatta bazen öyle bir dil kullanılıyor ki, sanki kurban kesecek bir kimse saçını veya tırnağını kesse büyük bir haram işlemiş gibi bir hava oluşturuluyor.

Halbuki mesele, fıkıh kitaplarında uzun uzun konuşulmuş, ulemanın farklı değerlendirmeler yaptığı ilmi bir meseledir. Bu sebeple hem hadisi inkâr etmeden hem de ümmetin asırlık ilmi mirasını yok saymadan konuşmak gerekir.

Resulullah (sav) rivayet de geçtiği üzere şöyle buyurmuştur: “Zilhicce hilalini gördüğünüzde sizden biri kurban kesmek isterse, kurbanını kesinceye kadar saçından ve tırnaklarından hiçbir şey almasın.” (Müslim, 1977) Hadis sahihtir. Buna kimsenin itirazı yoktur. Ancak asıl mesele, bu hadisin nasıl anlaşılacağıdır.

Bazı âlimler hadisin zahirine bakarak bunun bağlayıcı bir nehiy olduğunu söylemişlerdir. Özellikle Hanbeli mezhebinde bu görüş meşhurdur. Buna göre kurban kesmek isteyen kişi, Zilhicce girdikten sonra kurbanını kesene kadar saçından ve tırnaklarından bir şey almaz.

Fakat ümmetin cumhur uleması yani fakihlerin büyük çoğunluğu meseleye farklı yaklaşmıştır. Hanefiler, Malikiler ve Şafiilerin önemli kısmı bu yasağın haramlık ifade etmediğini, bunun daha çok mendup ve edeple ilgili bir sünnet olduğunu söylemişlerdir. Yani kişi saç ve tırnağını kesmezse güzel bir sünnet işlemiş olur; keserse de günahkâr sayılmaz.

Burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir nokta vardır… Resulullah (sav) kurban ibadetini sadece hacda değil, Medine’de bulunduğu zamanlarda da yerine getiriyordu. Hatta Hz. Âişe validemiz şöyle buyuruyor: “Resulullah (sav) Medine’de kurban gönderirdi; fakat ihramlıya haram olan şeylerden hiçbirini kendisine haram kılmazdı.” (Buhâri, Müslim)

İşte birçok âlim bu rivayet üzerinde özellikle durmuşlardır. Çünkü ihramlı bir kimsenin saç ve tırnak kesmesi yasaktır. Eğer Zilhicce’de kurban kesecek herkes için bu yasak kesin bir haram olsaydı, Resulullah (sav) Medine’de kurban kestirdiği dönemlerde de ihramlı gibi davranırdı.

Bu sebeple bazı âlimler, Ümmü Seleme validemizin rivayet ettiği hadisin hacdaki kurban ibadetiyle veya hac ibadetine benzeyen özel bir manevi hazırlıkla daha güçlü bağlantılı olabileceğini söylemişlerdir. Yani hadisin, bütün ümmete bağlayıcı bir haram hükmü koymaktan ziyade; özellikle hac atmosferiyle ilişkili bir edep ve benzeyiş taşıdığı değerlendirilmiştir.

Zaten dikkat edilirse hadiste “kurban kesmek isteyen” ifadesi geçmektedir. Bu da bazı usul âlimlerine göre kesin farz ve haram dili değil, daha çok teşvik ve fazilet dili olarak anlaşılmıştır.

Ayrıca sahabe uygulamalarında da bu meselenin ihram hükümleri gibi çok sert ve katı uygulanmadığı görülmektedir. Eğer mesele kesin ve açık bir haram olsaydı, bu ümmet içinde çok daha net ve tartışmasız şekilde nakledilirdi.

Bir başka yanlış daha var maalesef… Bazıları bu hükmü evdeki herkes için geçerli sanıyor. Hatta anneye, çocuklara, aile fertlerinin tamamına “tırnak kesmek yasak” deniliyor. Halbuki hadis esas olarak kurban sahibini ilgilendirir. Kurban kim adına kesiliyorsa nehiy ona yöneliktir. Ev halkının tamamını kapsadığına dair açık bir delil yoktur.

Burada biz müminlere yakışan tavır şudur; Bir kimse hadisle amel etmek ister, Zilhicce girince saç ve tırnağını kesmezse bu güzel bir hassasiyettir. Sünnete saygıdır. Allah (cc) ondan razı olsun…

Fakat başka bir Müslüman saçını veya tırnağını keserse ona sert bir tepki konulmaz. “Kurbanın kabul olmaz”, “haram işledin”, “Allah (cc) katında suçlusun” gibi ifadeler kullanılmaz. Çünkü mesele ihtilaflıdır ve ümmetin büyük imamları burada farklı değerlendirmelerde bulunmuştur.

Bugün ne yazık ki bazı Müslümanlar ihtilaflı meseleleri kesin dini hüküm gibi sunuyor. Halbuki gerçek ilim, ihtilafı bilmektir. Gerçek takva ise Müslümanların işini zorlaştırmak değil, rahmetle kuşatmaktır.

Allah (cc) bu dini kolaylık olarak indirmiştir: “Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez.” (2/Bakara-185)

Kurban ibadetinin özü de şekilden önce takvadır. Rabbimiz Allah (cc) mealen şöyle buyurur: “Onların ne etleri Allah’a ulaşır ne kanları. Allah’a ulaşacak olan sizin takvanızdır.” (22/Hac-37)

Bu yüzden, meseleleri büyütüp Müslümanları birbirine düşürmek yerine; sünnete saygılı, ilme bağlı, ihtilafa karşı edepli olalım. Hadisi küçümsemeyelim; fakat ihtilaflı bir meseleyi de bütün ümmete zorlayıcı bir haram gibi dayatmayalım inşaAllah…

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Başa dön tuşu