Hayızlı Kadın Kuran Okuyabilir mi ? Kuran Okumak İçin Abdest Almak Şart mıdır ?

SORU:  Hayızlı bir kadın Kuran okuyabilir mi? Dört mezhebin çoğunluğu okuyamaz dediği halde, delillerinin zayıf olduğu söyleniyor. Vakıa Suresi’ndeki temizlikten kastın abdest olmadığı açıklanıyor. Bu konu hakkında neyle amel edilmeli?

CEVAP: Bu mesele fıkıhta ihtilaflıdır ve doğru bir sonuca varmak için hem mezheplerin yaklaşımını hem de delillerin kuvvetini birlikte değerlendirmek gerekir inşaAllah.

Hanefi, Şafii ve Hanbeli mezheplerinin çoğunluğu hayızlı kadının Kur’ân’ı tilavet etmesini uygun görmemiştir. Buna karşılık Maliki mezhebinde ve bazı muhakkik âlimlerde, hayızlı kadının Kur’ân okuyabileceği görüşü vardır. Özellikle ezberin korunması veya öğretme-öğrenme gibi durumlarda buna ruhsat verilmiştir.

Çoğunluğun dayandığı en önemli delil, “Hayızlı ve cünüp olan kimse Kur’ân’dan bir şey okuyamaz” anlamındaki rivayettir. Ancak bu hadis, hadis âlimlerinin bir kısmı tarafından zayıf kabul edilmiştir. Bu sebeple tek başına kesin bir yasak koyacak güçte görülmemiştir.

Vakıa Suresi’ndeki “Ona ancak tertemiz olanlar dokunur” (56/Vâkıa-79) ayeti de bu konuda delil getirilir. Fakat burada biraz daha dikkatli olmak gerekir. Çünkü ayetin bağlamı doğrudan mushafa dokunma veya abdest meselesi değil, Kur’ân’ın Levh-i Mahfuz’daki korunmuşluğu ve yüceliği ile ilgilidir. Ayetin öncesinde “O, korunmuş bir kitaptadır (kitâb-ı meknûn)” ifadesi geçer. Bu, yeryüzündeki mushafı değil, Allah (cc) katındaki korunmuş aslı ifade eder.

Ayrıca, “el-mutahharûn” kelimesi abdestli insanlar anlamında değil, Allah (cc) tarafından tertemiz kılınmış varlıklar, yani melekler olarak anlaşılmıştır. Çünkü kelime, kendi kendine temizlenenleri değil, temiz kılınmış olanları ifade eder. İnsan ise abdest alarak kendini temizler; bu yönüyle ayetteki ifade ile tam örtüşmez.

Zaten 79. ayetin lafzı “dokunamaz” şeklinde bir yasak cümlesi değil, bir haber (tespit) cümlesidir. Yani “ancak tertemiz olanlar dokunur” diyerek, Kur’ân’ın bulunduğu o yüce makama herkesin ulaşamayacağını bildirir. Bu da fıkhi bir hüküm koymaktan ziyade, Kur’ân’ın değerini ve korunmuşluğunu anlatır.

Yine diyebiliriz ki, bu ayetin abdestle ilgili bir hüküm getirdiğini söylemek, ayetin siyak ve sibakıyla (öncesi-sonrası bağlamıyla) tam uyumlu değildir. Bu yüzden birçok âlim, bu ayetin “abdestsiz mushafa dokunulmaz” veya “hayızlı Kur’ân okuyamaz” şeklinde doğrudan bir hükme delil olmayacağını ifade etmiştir.

Vakıa suresi Mekkîdir, abdest ile hüküm ise Medenîdir.

Kur’ân okuyabilir diyenler ise bu konuda açık ve sahih bir yasak yoktur derler.

Usulde kaide şudur: Yasak, ancak açık ve sahih delille sabit olur. Ayrıca Peygamberimizin (sav) her hâlinde Allah’ı (cc) zikrettiği sabittir. (Müslim, 373) Kur’ân ise zikrin en büyüğüdür.

Bir de hayız hâli, cünüplükten farklıdır; kişi kendi iradesiyle bu hâlden çıkamaz. Bu da ruhsat yönünü güçlendirir.

Bu noktada amel meselesine gelince; İhtiyatlı davranmak isteyen kimse, hayızlı iken Kur’ân’ı tilavet niyetiyle okumaz; fakat dua ve zikir niyetiyle ayet okuyabilir. Delile göre hareket etmek isteyen ise hayızlı kadının Kur’ân okuyabileceğini kabul ederek okur. Özellikle ezberin korunması veya eğitim gibi durumlarda bu görüş daha kuvvetli görülmüştür.

Sözümüzün özü, bu konuda kesin ve sahih bir yasak bulunmadığı için hayızlı kadının Kur’ân okumasına caiz diyen görüş delil bakımından güçlüdür. Bununla birlikte ihtiyatlı davranıp terk etmek de takva açısından tercih edilebilir. Burada kişi, kalbini tatmin eden ve Allah’a (cc) karşı daha bilinçli hissettiği yolu seçer. (Allah’u Alem)